Astronomide Kullanılan Genel Kavramlar

26 Eylül 201826 Eylül 2018 Delinin Biri 871 Görüntüleme 0 Comments

Uzay, yıldızlar, ay, güneş, göktaşları, gezegenler oldum olası insanların merak ettiği konulardır. İşin içine merak girince yüzyıllar içinde insanlar uzay hakkında oluşan bu meraklarının etkisi ile araştırmalar yapmıştır.

Hepimizin bildiği gibi, uzay ve gök cisimlerinin birbiri ile olan bağlantılarını inceleyen bilim dalına astronomi denir. İnsanlar günlük hayatta uzay, gökyüzü evren gibi terimlerle çok sık karşılaşmaktadır. Aslında genel olarak astronomi insanların uzaya karşı duyduğu meraktan ortaya çıkmış olan bir bilim dalı olarak bilinmektedir.

Astronomi ile ilgisi olsun olmasın, günlük hayatta karşımıza birçok astronomi terimleri çıkmaktadır Bunlardan birçoğu bizlere aşina olsa tanımını yapmakta zorlanabiliyoruz. Bir kısmını ise hiç bilmiyoruz. Gelin astronomi dünyasında karşılaşabileceğimiz kavramlara beraberce göz atalım ve bu kavramların tanımlarını yapalım.

ASTRONOMİDE HANGİ TANIMLAR KULLANILIR?

Uzay

Sonsuz boşluk olarak bilinen uzay, gök cisimleri ve haliyle dünyayı içerisinde bulunduran derin boşluktur. Uzayda dünyada ki gibi belirli bir tarih, zaman ve saat yoktur. Sözlük tanımı olarak var olan her şeyi kapsayan derin boşluktur.

Gök Cismi

Gök cismi ya da başka bir tabirle astronomik cisim; bugün bilinen uzay boşluğu içindeki cisimlere verilen addır. Uzay bilimi olarak bilinen astronominin bir dalı olan morfoloji gök cisimlerini inceleyen bilim dalıdır. bazıları yörüngelerinde döner. Gök cisimlerinin bazıları sabitken bazıları bir yörünge takip ederek hareket etmektedir.

Galaksi

Kavram olarak galaksi günümüzde gök ada olarak bilinir. Gök ada; gaz ve tozdan; birbirini çeken ve bağlı olan milyonlarca yıldızdan meydana gelen sistem olarak bilinir. Uzayda sadece bir tane gök ada bulunmaz. Bu sayı milyarlarca olarak ifade edilebilir. Gök ada içerisinde güneş sistemini de bulundurur. Bazı gök adalar birbirine çekimsel güçle bağlıdır ve gök ada kümelerini oluştururlar.

Yıldız

Kendi ürettiği enerjiyi kullanan yıldız, parlayan bir gök cismidir. Güneş’de bir yıldız olarak ifade edilir. Dünyaya en yakın yıldız Güneş’tir. Ürettiği enerji bittiğinde sönen yıldızlar ömrünü bitirdiğinde sönerler ve parlaklıklarını yitirirler.

Gezegen

Gezegen diye adlandırılan gök cisimleri kendi enerjilerini üretemezler ve genellikle bir yıldız çevresinde oluşturdukları yörüngede dönerler. Enerji üretememelerinin sebebi kütlelerinin küçük olmasıdır.

Meteor

Halk arasında yıldız kayması olarak bilinen meteor kısa olarak meteroid adı verilen cismin sürtünmenin etkisiyle yeryüzünde görülen ışıktır. Kısa sürelidir.

Evren

Evren, uzayda bulunan, uzayda dahil olmak üzere tüm gök cisimlerinin enerji biçimlerini oluşturan bütündür. Yani bir başka deyişle uzay ve uzayın kapsadığı her şeydir.

Görünür Evren

Adından da anlaşılacağı gibi görünür evren; evrenin görünebilen bölümüdür. Evrenin boyutu hala anlaşılamadığından ölçüsü hakkında bilgi vermek mümkün değildir. Fakat Görünür Evren’den büyük olduğu tahmin edilmektedir. Şu anki imkanlarla ve teknoloji ile görünebilen evren 14 milyar ışık yılı yarıçaplı olarak bilinmektedir.

Bulutsu

Tahmin edinilebileceği üzere, bulutsu uzaydaki bulutlardır. Uzaydaki bu büyük ölçekli bulutlar; helyum, hidrojen gibi gazlardan ve tozlardan meydana gelmiştir. Etrafında yıldız bulunduran bulutsular, parlak bir hal alır ve aydınlık bulutsu adını alırlar. Etrafında yıldız bulundurmayanlar ise karanlık bulutsu adını alır. Birkaç örnek verilecek olursa; Kedigözü, Kartal, Atbaşı, Macellan ilk akla gelen bulutsulardır.

Kuyruklu Yıldız

Kuyruklu yıldız adını yıldız zannedilmesine sebep olan görüntüsünden alır. Aslında donmuş su ve gazlardan oluşan bu küçük cisimler, parlaktırlar ve hareket halindeyken yıldız görüntüsü alırlar.

ASTRONOMİNİN ALT DALLARI NELERDİR?

Uzay ve uzayla ilintili bilim dalı olan astronomi, bu geniş kapsamından dolayı birçok alt bilim dalına ayrılmıştır. Bu dalların akla ilk gelenleri şöyledir.